Video‎ > ‎Câu chuyện thiên văn‎ > ‎

Ngôi sao Giáng sinh - Từ Kinh thánh tới Thiên văn học

Xin chào tất cả các bạn thân mến. Bây giờ đã là tháng cuối cùng của năm rồi, thời tiết lạnh đã đi len lỏi vào từng ngỏ hẻm, từng ngôi nhà, và mọi người cũng đang chuẩn bị trang trí nhà cửa cho một ngày lễ sắp sửa tới đây, đó là ngày lễ Giáng sinh. Đây là ngày lễ toàn cầu và dĩ nhiên cũng được tổ chức ở Việt Nam. Các bạn hãy cùng mình tìm hiểu về ngày lễ này và ngôi sao biểu tượng của ngày lễ Giáng sinh nhé.

Lễ Giáng sinh vào ngày 25 tháng 12 hằng năm, còn được gọi là lễ Thiên Chúa Giáng sinh, Noel hay Christmas, là một ngày lễ trọng của những người theo Kito giáo, như Công giáo, Tin Lành, Chính thống giáo, Anh giáo. Đây là ngày lễ kỷ niệm Chúa Jesus ra đời cách đây khoảng 2000 năm ở Bethlehem, nước Do Thái, theo Kinh Thánh. Ngày lễ mừng Thiên Chúa Giáng sinh từ lâu đã trở thành một ngày lễ cho tất cả mọi người, một lễ hội tôn giáo, văn hóa có tính toàn cầu. Vào ngày này, mọi người sẽ trang trí nhà cửa, đường xá, với những vòng lá mùa vọng, ngôi sao Giáng sinh, cây Noel, làm hang đá, thiệp Giáng sinh, ông già Noel và người tuyết, tham dự thánh lễ tại Nhà thờ, sum họp với nhau để cùng cầu nguyện và ăn tối cùng nhau. Mùa đông sẽ ấm áp hơn bởi sự yêu thương lẫn nhau của tất cả mọi người.

Theo Kinh Thánh, vào lúc Chúa Jesus được sanh ra trong hang đá thì có một ngôi sao rất sáng xuất hiện và dẫn lối cho các nhà chiêm tinh để họ được gặp mặt Chúa hài đồng. Ngôi sao đó rất sáng và di chuyển rất nhanh, nếu ngôi sao đó di chuyển rất nhanh thì ta hãy xét tới trường hợp đó là một sao băn lớn trong một trận mưa sao băng nào đó hay là một thiên thạch đi vào Trái Đất của chúng ta. Vậy Ngôi sao Giáng sinh thực chất là gì, hay đó thực sự là quyền năng của Chúa ? Suốt nhiều thế kỷ, các nhà thiên văn học đã cố tìm cách lý giải sự xuất hiện của ngôi sao Giáng sinh. Nhiều giả thiết đã được đưa ra, và cuối cùng, người ta đã xác định được thực chất của ngôi sao Giáng sinh.


Muốn biết được ngôi sao Giáng sinh thực chất là gì, trước tiên cần phải xác định khoảng thời gian mà Jesus ra đời, rồi từ đó tìm kiếm các sự kiện thiên văn xảy ra trong khoảng thời gian ấy để tìm ra sự kiện giống với mô tả trong Kinh Thánh. Cho đến nay, các nhà sử học vẫn chưa thống nhất với nhau về thời gian mà Jesus ra đời, chỉ có thể biết đó là khoảng năm thứ 8 đến năm thứ 1 TCN. Tuy nhiên, đa số nhà sử học cho rằng Jesus Giáng sinh vào khoảng năm 3 hoặc năm 2 TCN. Bây giờ ta sẽ tìm xem có một thiên thể nào xuất hiện trong khoảng thời gian đó giống với mô tả của Kinh Thánh là ngôi sao xuất hiện ở phương đông vào một thời điểm xác định, luôn ở phía trước 3 nhà thông thái khi họ đi từ Jerusalem đến Bethlehem và dừng lại ngay trên Bethlehem, và vua Herod không hề biết sự xuất hiện của nó trước khi 3 nhà thông thái nói với ông.

Một vài tài liệu thiên văn đã được ghi chép và lưu trữ tại thời điểm đó, ngoại trừ Trung Quốc và Cao Ly, họ ghi nhận những đặc điểm mà họ cho là sao chổi vào năm 5 TCN và nó quay trở lại vào năm 4 TCN. Sao chổi là một khối băng chuyển động quanh Mặt Trời theo một quỹ đạo rất lớn, nó thường mất vài năm đến vài chục năm để hoàn thành một chu kỳ. Sao chổi đúng là mọc ở hướng đông và xuất hiện trong nhiều ngày. Tuy nhiên, thời xa xưa con người cho rằng sao chổi xuất hiện là báo hiệu điều chẳng lành, rằng sự xuất hiện của nó luôn kéo theo những thảm họa như chiến tranh, thiên tai, … cho nên các nhà tiên tri không dại gì mà đi theo điềm báo xui xẻo này.

Không thể tìm thấy URL thông số tiện ích
Một khả năng nữa ngôi sao Giáng sinh có thể là một tân tinh hay siêu tân tinh. Tài liệu của người Trung Quốc cổ đại có ghi chép đã quan sát được một ngôi sao rất sáng vào mùa xuân năm 5 TCN và được nhìn thấy trong suốt 2 tháng. Tuy nhiên, vị trí của nó nằm trong chòm sao Capricornus (Dê biển) nên nó không thể là vật dẫn đường cho ba nhà thông thái kia rồi.

Một chi tiết quan trọng là nhà vua Herod không hề biết đến sự xuất hiện của ngôi sao ấy cho đến khi 3 nhà thông thái nói với ông về nó. Và khi 3 nhà thông thái đã chỉ ra ngôi sao ấy, thì vua Herod cũng như tất cả mọi người trong thành Jerusalem lúc đó đều có thể nhận ra ngôi sao ấy trên bầu trời. Như vậy, có thể giả thiết rằng ngôi sao Giáng sinh là một cái gì đó rất bình thường trên bầu trời đêm nên mọi người không chú ý đến, nhưng khi được chỉ ra thì người ta mới chú ý đến sự đặc biệt của nó. Vậy, có hiện tượng gì đặc biệt xảy ra trong một đêm bình thường vào khoảng năm 3 hoặc 2 TCN không ?

Ta biết rằng, các hành tinh trong hệ Mặt Trời chuyển động xung quanh Mặt trời với tốc độ khác nhau: các hành tinh càng gần Mặt trời thì chuyển động càng nhanh so với các hành tinh ở xa Mặt trời. Cho nên, từ Trái Đất quan sát, ta sẽ thấy có những lúc hành tinh này vượt qua hành tinh kia. Hiện tượng này được gọi là giao hội, xảy ra khá phổ biến trên bầu trời đêm. Khi hai hoặc nhiều hành tinh tiến đến rất gần nhau rồi thẳng hàng với nhau, ta nhìn thấy như chúng nhập vào với nhau thành một ngôi sao rất sáng. Tài liệu thiên văn ghi nhận có 9 lần giao hội xảy ra trong khoảng thời gian năm 3 đến năm 2 TCN, trong đó, lần giao hội giữa hành tinh Kim và hành tinh Mộc xảy ra vào ngày 12 tháng 8 năm thứ 3 TCN có những đặc điểm rất giống với mô tả của Kinh Thánh về ngôi sao Giáng sinh. Buổi sáng ngày hôm ấy, sự giao hội giữa hành tinh Kim và hành tinh Mộc xảy ra tại vị trí gần với sao Regulus là ngôi sao sáng nhất trong chòm sao Leo (Sư Tử).

Trước hết là về mặt ý nghĩa. Hành tinh Mộc được đặt theo tên của vị thần vĩ đại nhất trong thần thoại La Mã, là hành tinh lớn nhất trong hệ Mặt Trời với đường kính gấp 11 lần và khối lượng gấp 300 lần Trái Đất, và hành tinh Mộc được xem là vua của các hành tinh. Còn hành tinh Kim được đặt theo tên nữ thần sắc đẹp trong thần thoại Hy Lạp, là hành tinh sáng nhất trên bầu trời đêm. Sao Regulus là ngôi sao sáng nhất trong chòm sao Sư Tử được đặt theo chữ “regal”, nghĩa là thuộc về đế vương, vua chúa; và sao Regulus được xem là vua của các vì sao. Do đó, sự hội ngộ của các ngôi sao này vào đúng thời điểm năm mới của người Do Thái vào khoảng tháng 8, 9 dương lịch có thể coi là “sứ giả” báo tin tốt lành về một vị vua sắp chào đời – vua Jesus.

Ngày 14 tháng 9 năm 3 TCN, hành tinh Mộc tiến đến giao hội với sao Regulus lần thứ nhất, chạy ngang qua nó, dừng lại, chạy ngược trở lại giao hội với sao Regulus lần thứ hai vào ngày 17 tháng 2 năm 2 TCN, sau đó lại dừng lại, chạy ngược trở lại và giao hội với sao Regulus lần thứ ba vào ngày 8 tháng 5 năm 2 TCN. Chuyển động như vậy được gọi là chuyển động giật lùi của các hành tinh. Nguyên nhân là do ta quan sát hành tinh Mộc từ Trái Đất, mà Trái Đất thì ở quỹ đạo gần Mặt trời hơn và chuyển động nhanh hơn hành tinh Mộc. Điều này cũng giống như khi bạn chạy xe trên đường và vượt qua một chiếc xe khác chạy chậm hơn. Ban đầu, bạn nhìn thấy chiếc xe ấy chuyển động về phía bạn, rồi dừng lại (biểu kiến) khi chiếc xe ấy ngang bằng với bạn và cuối cùng chuyển động ra xa bạn khi bạn đã vượt qua nó. Như vậy, bạn có cảm giác rằng chiếc xe ấy chuyển động giật lùi (ban đầu chạy đến bạn, dừng lại và cuối cùng chạy ra xa bạn). Như vậy, nhìn từ Trái Đất, ta thấy giống như hành tinh Mộc (vua của các hành tinh) đang “khiêu vũ” với sao Regulus là vua của các vì sao - một biểu tượng của sự đăng quang.


Ngày 17 tháng 6 năm 2 TCN, hành tinh Mộc, hành tinh Kim và sao Regulus cùng tiến đến giao hội. Quan sát từ Trái Đất, ta thấy ba ngôi sao này chồng chập lên nhau, độ sáng của chúng tăng cường cho nhau tạo nên một ngôi sao sáng chói trên bầu trời đêm, về phía Đông nếu nhìn từ Babylon (nơi 3 nhà thông thái khởi hành) và về phía Nam nếu nhìn từ Jerusalem. Do đó, khi các nhà thông thái đi theo hướng Nam từ Jerusalem sau khi gặp vua Herod đến Bethlehem, ngôi sao này luôn ở phía trước họ như Kinh Thánh mô tả. Ngày 25 tháng 12 năm 2 TCN, khi các nhà thông thái đến thị trấn nhỏ Bethlehem, họ nhìn thấy ngôi sao ấy “treo” ngay trên bầu trời nơi ấy, nơi mà Đấng cứu tinh đã Giáng sinh.

Nhân dịp mùa Giáng sinh năm nay, Ftvh xin được chúc bạn có một mùa Giáng sinh thật an lành, ấm áp, hạnh phúc và vui vẻ bên gia đình, người thân cùng với bằng hữu của mình.
"Vinh danh Thiên Chúa trên trời - Bình an dưới thế cho người thiện tâm" (Lu-ca 2:14).

Chào tạm biệt và hẹn gặp lại các bạn trong những chương trình sau của Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.

----------

Người thực hiện video : Anh Tuấn Nguyễn
Thuyết minh : Xuân Oanh
Nội dung : Tham khảo từ EarthSky và Thư viện vật lý

Hình ảnh và video được sử dụng :

Grunge Christmas background set. Free download
thedanw ʍedia
(00:00 - 00:15)

Một quả cầu lửa trong trận mưa sao băng Lyrid năm 2012
Tác giả : John Chumack
(02:18 - 02:28)

Bethlehem Star Nativity HD Christmas Loop
by Motion Worship
(02:53 - 03:35)

초신성 폭발 Supernova explosion (artist's impression)
Freeara
(05:00 - 05:30)

The Christmas Story - The Wise Men (3/3)
CartoonBible
(05:30 - 06:20)

Solar System Video
Spacetime.com.au
(06:20 - 06:43)

Planetary Conjunction over Paranal
G.Hüdepohl (atacamaphoto.com)/ESO
(06:43 - 07:01)

Cinematic animations of Jupiter
equinoxgraphics
(07:50 - 08:02)

Sandro Botticelli - La nascita di Venere - Google Art Project - edited
Sandro Botticelli
(08:02 - 08:08)

Animation 3D rotation de Venus - HD
Oscar Malet | Animations
(08:08 - 08:11)

Regulus
Fred Espenak
(08:11 - 08:26)

Retrograde Mars
Tunç Tezel (TWAN)
(09:16 - 09:35)

HD WiseMenBlank
Church Media Today
(10:19 - 10:59)

Và nhiều hình ảnh, video khác không rõ nguồn gốc trên internet.

Nhạc nền :

God Rest You Merry Gentlemen
Trình bày : Libera
Album : Angel Voice 3

O Holy Night
Trình bày : Libera
Album : Angel Voice 2

Silent Night
Trình bày : Libera
Album : Angel Voice

Joy to the World
Trình bày : Libera
Album : Libera - The Christmas Album